جزوه روش تحقیق معماری دوره ارشد

ارائه توسط دکتر خیرخواه

روش تحقیق وارائه گزارش (پایان نامه نویسی)
Research Methodology and Report Presentation (Thesis and /Dissertation Writing)
مقدمه

•چرا تحقیق؟
•رمز موفقیت وتوسعه یافتگی برخی کشورها چیست؟
•وجود سیستم
•مدیریت مدیران

دسته بندی پژوهشگران:

1- پژوهشگران ”زمان تقویمی“ تاخیر در صحنه تصمیم سازی و تصمیم گیری
2- پژوهشگران ”زمان تکاملی“ انحراف در تصمیم گیری کارفرمایان

محدودیت های تحقیق:

1-روی آوری و استقبال ضعیف مدیران سازمان ها , از دسته اول(راهکار های متناسب با شرایط واقعی جامعه)
2-بی اعتمادی به دستاوردهای تحقیقاتی دسته دوم
3-کاهش اعتبارات –کاهش منابع مالی سازمانی
4-عدم نیاز مدیران به اطلاعات (بخصوص فراهم امده از تحقیق)

جهت تحقیقات به سمت پایان نامه نویسی

•چگونه به تحقيق نگاه ميكنيد؟
•چه تعريفي از تحقيق در نظر داريد؟
•اين جمله را حد اكثر با بيست كلمه تكميل كنيد.

تحقيق فرايندي است:

برنامه ريزي شده،
هوشيارانه،
نظام مند (systematic )
و قابل اعتماد براي
يافتن حقايق يا فهم عميق مسايل.

برای مشاهده متن کامل به ادامه مطلب رجوع کنید…

ده نكته در مورد تحقيق
• تحقيق خيلي وقت گير است.
• تحقيق يك پديدة ذهني است
• تحقيق خسته كننده و كسالت آور است اما ممكن است جالب و سرگرم كننده هم باشد.
•تحقيق ممكن است در طول زندگي محقق تداوم داشته باشد.
•فرايند تحقيق ممكن است بسيار جالبتر از نتايج آن باشد.
•تحقيق نوعي فضولي كردن است.
•تحقيق را مي توان به راههای گوناگوني انجام داد.
•تحقيق ممكن است وارد روياهای شما شود.
•تحقيق ممكن است شمارا به راههای دور از انتظار هدايت كند.
•درتحقيق از همان مهارت روزمرة محقق استفاده می شود.

انواع تحقيق(از ديدگاههاي مختلف)

•تحقيق نظري (pure)، كاربردي(applied ) و راهبردي( strategic).
•توصيفي(descriptive)، تبييني (explanatory) وارزيابي(evaluation).
•تحقيق آزاد (market research ) وتحقيق آكادميك(academic research )

انواع تحقيق(از ديدگاههاي مختلف)

•تحقيق اكتشافي(exploratory ) آزمايشي(experimental or testing out )
حل مشكل(problem solving ).
•تحقيق پنهاني يا ناآشكار(covert )، رقابتي(adversarial ) ومبتني بر همكاري (collaborative ).
•تحقيق بنيادي(basic )، كاربردي، ابزاري، مشاركتي و عملياتي

تقسيم بندی انواع تحقيق

برحسب هدف:

بنيادی که هدف آن:

• آزمون نظريه ها,
• تبيين روابط و پديده ها
• ونظريه پردازی,
• وبالاخره توليد دانش و بررسی نظريه تحول تاريخ است.

کاربردی که هدف آن:

• کاربرد عملی دانش درزندگی است.

توسعه ای, که هدف آن:

• تشخيص مناسب بودن يک دانش, روش, ارزش و… برای هدفی خاص
• ويا تهيه و تدوين برنامه ها, طرحها و پروژه های توسعه ای است.

بر حسب نحوه گرد آوری اطلاعات يا طرح تحقيق

•توصيفی (توصيف شرايط, اشياء, امور وپديده ها به منظور شناخت بيشتر آنها).
•پس رويدادي ( علّي-مقايسه اي) كه هدف آن شناسايي معلول به منظوركشف علل احتمالي آن ويا مطالعة متغير وابسته به منظور يافتن متغير مستقل

همبستگی: تحليل رابطه ميان متغيرها بر اساس هدف تحقيق:

• مطالعه همبستگی دو متغيری
• تحليل رگرسيون با هدف پيش بينی تغييرات يک يا چند متغير وابسته با توجه به تغييرات متغيرهای مستقل
• تحليل ماتريس همبستگی با هدف بررسی مجموعه ای از همبستگيهای دو متغيری در جدولی بنام ماتريس.

تحقيق در عمليات يا اقدام پژوهي به منظور:

• مشخص كردن موقعيت معين و رفع مشكل،
• آشنائي با روشهاي نو و اشاعة نو آوري.

مطالعةموردي به منظور:

• انتخاب و مطا لعة يك مورد يا واد يا نظام
•با حد و مرز مشخص
•به صورت كل گرايانه (holistic)

تحقيق تجربي يا آزمايشي با استفاده از شبوه هاي زير:

• انتساب تصادفي(اختصاص هرآزمودني با شانس مساوي به گروه آزمايشي يا گواه)
• همتا كردن تصادفي( همانندي آزمودنيهاي انتخاب شده از نظر متغير ناخواسته)
• انتخاب همگن ( بكسان كردن ميانگين متغيري كه بايد كنترل شود در گروه هاي مورد نظر)

•تحقيق تاريخي (مطالعة فصل دوم از بخش سوم جلد دوم روشهاي تحقيق تأليف دكتر ساروخاني را توصيه مي كنيم)
•قوم نگاري براي تحقيقات مردم شناسي از طريق ثبت وقايع و پديده ها در شرايط طبيعي وقوع
•روشهاي تحليل محتوي (مطالعة فصل چهارم از بخش سوم جلد دوم روشهاي تحقيق تأليف دكتر ساروخاني را توصيه مي كنيم)

پيمايشي براي مطالعة:

• ماهيت يا ويژگيهاي اشياء،
• امور و پديده ها،
• شرايط و روابط موجود ميان آنها
• ويا چگونگي وضعيت موجود
•و همچنين سنجش آراء و افكار.

تحقيق پيمايشي به سه دسته تقسيم مي شود:

مقطعي: به منظور گردآوري داده ها در بارة يك يا چند صفت در يك مقطع زماني ( مثلاًً در يك روز، يك هقته، ماه يا سال)
طولي: به منظور گردآوري داده ها در طول زمانهاي مختلف.
روش دلفي: به منظور گردآوري داده ها در بارة اتفاق نظر يك جمع صاحب نظر در مورد يك موضوع خاص از طريق رتبه بندي درجة اهميت آن

”رساله“,“تز“ یا ”پایان نامه چیست؟

•Arthur Cole ”….گزارشی است کامل , که محققی آن را به عهده گرفته و به پایان رسانیده است , مشروط بر اینکه همه مراحل موضوع بحث را, از زمانیکه به شکل سوژه یا اندیشه ای بوده تا وقتی که به شکل نتایج مدون و مرتب که با ادله و براهین و مدارک مستدل شده است را در بر گیرد.
•پایان نامه شبیه سایر درس ها جنبه تمرینی ندارد!!!

فرق پایان نامه ورساله؟

• جایگاه و اهمیت پایان نامه در فرایند تحصیلی
• نمود قدرت استنباطی دانشجو در فرایند تحصیلات تکمیلی (Data Gathering to Data finding)
•Theory as a hypothesis جهانی بیاندیشید و محلی عمل کنید

ویژگی های پایان نامه کارشناسی ارشد

1-اولین تجربه در تحقیقات دانشگاهی به شمار می آید. دانشجو می تواند با یک نوع تلاش پژوهشی آشنا شود و این مقدمه ای برای کار تحقیقی دوره دکترا و تحقیقات در دنیای واقعیت باشد.
2-می تواند دانشجو را دست کم در یک جنبه از موضوع حرفه ای یا اکادمیک ماهر سازد
3-می تواند به عنوان یک فعالیت آموزشی مهم در یادگیری تحقیق پیشرفته مطرح باشد

اهداف پایان نامه ورسالهصرفا یک کار پژوهشی و تحقیقاتی (Scholarly Work )

•رقابت پژوهشی (Research competence)
•مشارکت در دانش (Contribution to Knowledge)اهداف چیست؟
• پایان نامه ورساله:راه نشان دهد,ذهن دانشجو را در مسیر مسائل جامعه به حرکت درآورد و او را برای آیندهای بهتر آماده سازد
•مسائل کاربردی و نظری تواما(جاذبه بیشتر ”ثمره فعالیت های خود را بزودی مشاهده نماید)

طرح پیشنهادی تحقیق ؟Research Proposal

سوالاتی که باید دانشجو پاسخ گوید:

•آیا این موضوع ارزش تحقیق دارد؟
•آیا می شود در این موضوع رساله ای نوشت؟
•آیا من توان انجام آن را دارم؟
•آیا میل وعلاقه ای به این کار در من است؟
•نحوه انتخاب موضوع پایان نامه یا رساله

بطورکلی پایان نامه نویسی با سوالات اساسی زیر روبروست:

1-اصولا در یک مدرسه عالی,گروه آموزشی و یادانشگاه برای چه مقصد یا مقاصدی پایان نامه و یا رساله نوشته می شود؟
2-اگر موضوعات مختلفی در رابطه با دوره کارشناسی ارشد و یا دکتری می تواند مطرح باشد به چه دلیل موضوع انتخابی اولویت دارد؟

• مورد علاقه دانشجو باشد(بدترین شکل انتخاب برای پایان نامه یا رساله)
•دانشجو توانایی خود را در نظر داشته باشد(عدم تبیین موضوع و یا گستردگی کار وعدم پیش بینی های لازم در تهیه اسناد و مدارک)
•نیاز جامعه را در نظر داشته باشد(گرهی از مشکلات جامعه را بگشاید)
•دانشجو بتواند استاد راهنمایی را در این رابطه پیدا کند و با او برای کار به تفاهم برسد( توجیه موضوع تحقیق ,ابتداانتخاب استاد؟ دانشگاه و شهر؟ صلاحیت راهنما)
•حتی المقدور به زمینه کاری او وابسته باشد.(فهرست زمینه های مورد علاقه, گسترش به PhD ,کار قبلی)
آفت زدگی فرایند پایان نامه نویسی در ایران

1- تقبل بیش از حد مسئولیت راهنمایی یا مشاوره توسط اساتید.(بالا بودن تعداد دانشجویان,وضع نامناسب معیشتی اساتید,نشانه برتری ومقبولیت استاد,حرص,وضعیت خاص تخصصی,کمبود استاد آشنا,اخلاقیات ویژه استادو…)

2-عدم اختصاص زمان لازم(ساعات زیاد تدریس,جدی نگرفتن,عدم آشنایی,مکان مناسب)

3-نا آشنایی اکثر اعضای شوراها و کمیته های تحصیلات تکمیلی (ویا مراکز تصویب کننده طرحهای تحقیق در دانشکده ها) با مبانی روش تحقیق.Two ways

الف:وارد کردن ایرادهای غیرعلمی وروش شناختی
تصویب بیجا

4- فقدان مکانیزمی که نحوه هماهنگی تدریجی در طی مراحل تحقیق بین استادان راهنما و مشاور را فراهم آورد.(سرگردانی دانشجو…)

5-نبود یک ذهنیت مشخص در بین دانشجویان در میزان و چگونگی انتظار آنان از نقش استاد راهنما و مشاورین در فرایند تحقیق وبالعکس

6-کلیشه ای شدن قالب های ذهنی بعضی استادان در امر تحقیق.

7-بحران حجم گرایی:بیربط بودن بخش هایی از ادبیات تحقیق پایان نامه با موضوع و مساله اصلی تحقیق,استفاده از حروف درشت و……

8- غیر استاندارد بودن معیارهای ارزیابی یک رساله تحقیقی

9-تکراری بودن موضوع اکثر رساله ها و محدود شدن آنها به بررسی نقشها و رابطه ها و ……((DBT

10-عدم همکاری سازمانها با دانشجویان ودانشگاه

11-دایر شدن مراکز و موسساتی که ”پایان نامه نویسی“ می کنند و رنج پایان نامه نویسی را هموار ساخته اند

12-شیوع بی رویه نظرسنجی و کاربردهای بی مورد پرسشنامه برای جمع آوری داده هادر تحقیقات

دو رویکرد در پایان نامه نویسی

الف-رویکرد فرایندی
ب- رویکرد تدوینی

الف-درواقع انجام وبکارگیری روش علمی است که طی آن بعد از مشخص شدن مسئله اصلی تحقیق,پژوهشگر فرضیه هایی می سازد و سپس آنها را آزمون کرده ودر نهایت نتیجه گیری می کند.

ب- در این رویکرد, پژوهشگر با استفاده از یک چارچوب تعریف شده (فصلها ومحتوای انها ),آنچه را که طی رویکرد فرایندی در انجام مراحل و گامهای تحقیق بدست آورده است مدون می سازد.

آرم دانشگاه
نام دانشکده
جهت دریافت کارشناسی ارشد/دکتری در
رشته………………..گرایش………… ……
موضوع/عنوان
………………………….
………………………….
استاد راهنما (به راهنمایی)
سرکارخانوم دکتر/جناب آقای دکتر
استادان مشاور
…………… ……………
استادان ناظر
…………… …………….
دانشجو (تهیه کننده)
…………………..
ترم تحصیلی (نام فصل)
تشریح برخی از اجزاء صفحه عنوان (Title Page)

•عنوان (موضوع):درواقع دریچه ای است که از طریق آن خواننده باافقها و محتوای یک تحقیق آشنایی کلی پیدا می کند و با تامل در آن , می تواند قلمروجستجو وتحقیق پژوهشگر را برآورد کند.

•قضاوت,انتظارات وتشویق و ترقیب:برای رسیدن به این اهداف:

1- استفاده از واژه ها و تعابیر دقیق

2-ایجاد وزن و آهنگ خاص در کل عبارات موضوع

3-کوتاه و مختصر بودن

4-رعایت سلاست و بلاغت

5- غیر سوالی بیان کردن عبارات

6-بصورت جمله ناقص بیان شدن

7-به کارگیری دقیق واژه هایی چون ”بررسی“,“مطالعه“,“تبیین� ��,“طراحی“,……با توجه به روش تحقیق انتخاب شده

8-مشخص کردن جامعه آماری

بطورکلی می توان گفت ”عنوان باید فشرده ومختصرباشدوهدفهای تحقیق را به روشنی نشان دهد“

استاد راهنما و مشاورین

نحوه انتخاب :افراط وتفریط,وظایف متقابل استاد و دانشجویان,مدیریت پروژه,هماهنگی کلی ,بعد از پایان یافتن چه فعالیتی؟

متاسفانه گاها این رابطه متقابل به علت آشفتگی درانتظارات مخدوش است. مواردی مثل:

•اظهارات نامعقول استاد در رابطه با محتوای پایان نامه در حین کار

•ارایه پایان نامه کامل توسط دانشجو به استاد بدون کوچکترین هماهنگی در طول فرایند پایان نامه نویسی.

•عدم هماهنگی دانشجو دراخذ تایید از استاد در رابطه با طراحی ابزار ”جمع آوری اطلاعات“ و اقدام به کارگیری ابزار در نمونه آماری و ارایه نتایج آن به استاد.

•تناقض های بین استاد راهنما-مشاوران وسرگردانی دانشجو در کشاکش اظهارات ناهماهنگ آنها

•مشخص نبودن (ساز وکار) مکانیزم تقسیم کار بین استاد راهنما ومشاورین ودر نتیجه سرگردان ماندن دانشجودربرابراظهارات راهنما یا مشاور ؟

تذکر:صفحه عنوان,باید هم روی جلد وهم دراولین صفحه بعد از روی جلد پایان نامه قرار گیرد

•معمولا دانشجویان برای تیمن و تبرک,بعد از صفحه روی جلد,یک صفحه را به نام خداوند متعال مزین می سازند.

•تشکر ,سپاسگزاری, قدردانی

•اهداء,تقدیم ,پیشکش

•فهرست مطالب:خواننده به سهولت بتواند قسمتی که توجه اورا جلب نموده است پیدا کند., فهرست تا چه حد باید جزئیات را در بر بگیرد؟ یک فهرست محتوایی خوب:

•خلاصهای از محتوای گزارش را به نحومطلوب ارایه می دهد

•رابطه میان تقسیمات اصلی وفرعی,با نوشتن عنوان ها,وشماره فصلهای اصلی با حروف و اعداد بزرگ وعنوان های فرعی با حروف و اعداد ریزتر نشان داده می شود.

•فهرست اجمالی وتفضیلی

فهرست اشکال

ضمن تهیه یک فهرست با ذکر شماره صفحات, باید چند موضوع راروشن کنند:

الف: تعیین منطق بکار گرفته شده برای شماره گذاری

1-شماره گذاری مسلسل از1الی آخر

2-شماره گذاری براساس فصل ها,بخش ها ومعرفی این منطق برای خواننده

ب-مشخص سازی اینکه اصولادر پایان نامه مورد نظربه چه چیزهایی شکل,تصویر,نمودارونگاره….اط لاق می شود.

ج- آوردن شرح کوتاهی برای هرشکل بعد از شماره تعیین شده.

فهرست جداول

پیشگفتار,دیباچه,مقدمه,درآم� �:محقق در این قسمت با اختصاص چند صفحه تلاش می کند دریچه ای کلان وگسترده را بر روی فضای موضوع بگشاید.

نقش اساسی مقدمه چیست؟

این است که به گونه ای کلی اهمیت وضرورت قلمرویی که موضوع ومسئله در آن شکل می گیرند را نشان می دهد و در آن قالبا با جملاتی خطابه ای ,سخن از شرایط و اوضاعی می رود که پژوهشگر بر اساس درک آن ,به موضوع رساله روی آورده است. نکته اساسی این است که مقدمه نباید بیش از حد طولانی باشد و مطالبی در آن گنجانده شود.

چکیده بجای مقدمه

تشکر

شماره گذاری

اهميت فصل اول در ساختار كلي پايان نامه

فصل اول پايان نامه به عنوان اصلي ترين فصل ، در واقع شبيه ماكت ، مدل يا مينياتوري براي اين خانه است .

به عبارت ديگر فصل اول شكل تكامل يافته ( طرح اوليه تحقيق ) (Proposal ) است و مانند ( نقشه ساخت ) يك ساختمان مي باشد كه توسط آرشيتكت ( = دانشجوي پژوهشگر ) اركان و كليات آن طراحي شده و براي شروع كار نيازمند به ( مجوز ساخت از سوي مراجع ذيربط ) است . لذا مي توان انتظار داشت:

هرگاه يك مهندس خبره ( استاد ) ، نقشه اي (‌ طرح تحقيق ) را مورد بررسي علمي قرار مي دهد ، بايد بتواند ساختماني ( پايان نامه اي ) را كه بر اساس اين نقشه ( طرح تحقيق ) ساخته خواهد شد تجسم كند . در نتيجه انتظار معقول اين است كهتأييد ، رد يا هرگونه پيشنهاد اصلاحي پيرامون طرح هاي تحقيق كه از طرف دانشجويان به شوراهاي تحصيلات تكميلي جهت تصويب ارايه مي شود بر پايه چنين رويكرد متخصصانه اي باشد .

رويكرد تدويني: قبل از هر چيز پژوهشگر بايد فصل اول را بر اساس مندرجات « طرح اوليه تحقيق » مصوب ، تنظيم مجدد نمايد و در موارد لازم آنها را با توجه به اطلاعاتي كه در فرآيند تحقيق به دست آورده است بطور گسترده تر شرح نمايد .

پژوهشگر بايد به اين نكته توجه داشته باشد كه نبايد موارد مشترك بين « طرح اوليه تحقيق » توسط مسئولين و « فصل اول » با هم اختلاف داشته باشند مثلاً:

نبايد جامعه آماري ، روش تحقيق ، فرضيه ها … در فصل اول تغيير كرده باشند و چيزي جداي از آنچه باشد كه شوراي تحصيلات تكميلي تصويب كرده است .

معمولاً در فصل اول هر پايان نامه ، تلاش مي شود اركان كلي و اساسي به طور مختصر آورده شود . اين اركان در واقع ، ايجاد كننده چشم اندازي هستند كه به خواننده نشان مي دهند كه محتواي اين رساله چه مي باشد .

دانشجو در طول فرآيند پايان نامه نويسي دو بار بندهاي 16 گانه را ارايه مي دهد :

•اول : براي تصويب:هنگامي كه براي تصويب طرح تحقيق خود نياز دارد اطلاعات لازم را به استادان و مسئولان مربوطه ارايه كند .

•دوم : براي تدوين

پس از تصويب طرح تحقيق و انجام عمليات لازم ( پايان رويكرد فرآيندي ) براي تدوين نهايي ، پژوهشگر فصلي را با عنوان « فصل اول طرح تحقيق / كليات » تهيه مي كند كه در واقع شكل تكامل يافته همان طرح تحقيق اوليه اي است كه براي تصويب ارايه كرده است .

اجزاي تشكيل دهنده فصل اول در پايان نامه :

1- مقدمه
2- بيان مسأله ( تعريف موضوع تحقيق )
3- تاريخچه و سابقه موضوع (مساله) تحقيق (پيشينه تحقيق)
4- اهميت و ضرورت موضوع تحقيق
5- اهداف تحقيق
6- چارچوب نظري تحقيق
7- مدل تحليلي تحقيق
8- فرضيه هاي تحقيق
9- روش تحقيق
10- قلمرو مكاني تحقيق(جامعه آماري)
11- قلمرو زماني تحقيق
12- روش نمونه گيري وتعيين حجم نمونه
13- ابزارهاي گردآوري داده ها (اطلاعات )
14- روش تجزيه و تحليل داده ها
15- محدوديتهاي تحقيق
16- شرح واژه ها و اصطلاحات بكار رفته در تحقيق


1- مقدمه

معمولاً‌در مقدمه ، پژوهشگر سعي مي كند با آوردن مطالبي براي خواننده ذهنيت مورد نظر خود را در رابطه با موضوع ايجاد نمايد . در واقع از اين طريق مي خواهد خواننده را با مباني و كليات موضوع تحقيق مورد نظر خود آشنا كند و او را براي فهم بهتر موارد ديگري كه آماده سازد .

مقدمه نبايد بيش از حد طولاني باشد و در برگيرنده مطالب حاشيه اي و غير مرتبط باشد و يا مطالبي را كه در بخشهاي ديگر اين فصل خواهد آمد مطرح كند .

با توجه به اينكه هدف از تهيه فصل اول ، آشنا ساختن خواننده با كليات تحقيق مي باشد لذا معمولاً براي قسمت مقدمه حداكثر 2/1 تا 3 صفحه را در نظر مي گيرند .

2- بيان مسأله ( پرشس آغازي تحقيق / مسأله اصلي تحقيق )

صورت يك مسأله غالباً اساسي تر از حل آن است . حل مسأله ممكن است فقط مستلزم مهارتهاي تجربي و و يا رياضي باشد ، حال آنكه طرح سئولات نو و بررسي مسائل قديمي از ديدگاهي تازه ، نيازمند ذهني خلاق است و اين نكته بيانگر آزمودگي فرد در علم است . « آ. انيشستين ، ال . انفيلد »

هر پژوهش در واقع با قصد پاسخگويي و راحل يابي براي يك مسأله اصلي كه در قالب يك پرسش ظهور كرده است آغاز مي شود . هر پژوهش براي اينكه انسجام ، هدفمندي و كاربردي بودن خود را حفظ كند بايد بر حول يك مسأله اصلي ، سازماندهي شود .

هر مسأله اصلی درواقع,مرکزی است که درحوزه یک مساله ، (Problem Area ) قرار گرفته است . حوزه مسأله در برگيرنده:

مسائل حاشيه اي ، پيراموني و پديداري است كه بر گرد مسأله اصلي نمودار شده است .

اصلي يا حاشيه اي بودن يك مسأله در واقع به هدف تحقيق وابسته است ، لذا مي توان گفت ، اصلي يا حاشيه اي بودن يك مسأله امري نسبي است .مثال

اصلی« چه رابطه اي بين ساختار سازماني و ميزان بهره وري كاركنان وجود دارد ؟ »

اما در تحقيق ديگري در همان سازمان(مثلاً نقش انگيزشي شيوه هاي فعلي پرداخت دستمزد ) همين مسأله به عنوان يك« مسأله پيراموني » ( حاشيه اي / جانبي ) مي تواند در نظر گرفته شود ، در چنين حالتي محقق در پي آن است تا با كنترل متغيرهاي غير مرتبط نقش مداخله گري و تعديگري آنها را كاهش داده و اعتبار تحقیق را افزايش دهد .Scientific

به عبارت ديگر مسأله اصلي تحقيق بايد يك مسأله علمي باشد و « مسأله علمي عبارت از تحريك ذهني است كه نيازمند به يك پاسخ از طريق تحقيق علمي مي باشد.

(Nachmias & et al , 1987) مساله ، سئوالي است كه در ذهن پژوهشگر راجع به يك پديده ، مشكل يا معضل اجتماعي ، سازماني مطرح مي شود .objective

هدف محقق از طرح اين سئوال ريشه يابي علت يا علل به وجود آورنده آن مشكل يا معضل است. بطور كلي اين ريشه يابي را مي توان در اين سئوال خلاصه كرد كه :

چه چيزي اين پديده يا مشكل را به وجود آورده است ، و چرا ؟

اركان وظايف يك پژوهشگر :

انتخاب يك معضل عمومي با بيان عاميانه ، تبديل آن به زبان علمي و صورتبندي آن در قالب يك مسأله علمي ،بررسي و مطالعه آن با استفاده از روشهاي علمي ،نيل به شناخت علمي در مورد علل و روابط مربوط به مسأله مورد نظر و در نهايت برگرداندن آن از زبان علمي به زبان عاميانه به منظور ارايه راه حلها و چاره جوئيها.

هر تحقيقي به دنيال طرح مسأله اي آغاز مي شود . اگر اين مسأله در ذهن محقق از وضوح و روشني لازم برخودارنباشد ، به اجبار محقق به كلي گويي مي پردازد و به اين ترتيب ، خود را از علم و روش علمي دور مي كند . لذا براي جلوگيري از كلي بافي و در نتيجه ، كلي گويي ، لازم است كه :

اولاً محقق در مورد پديده يا مسأله مورد نظر به تفكر بيشتري بپردازد

و در قدم بعدي ، از طريق بررسي ادبيات و منابع مربوط ذهن خود را در مورد مسأله مزبور روشن كند و از مشورت با صاحبنظران دريغ نورزد .

حل مسأله نيازمند شناخت خود مسأله است و بدون شناختن و روشن كردن صورت مسأله ، هيچ مسأله اي قابل حل نخواهد بود . حل مسأله به دو امر بستگي دارد :

1 ) محقق بداند چه كاري را مي خواهد يا بايد انجام دهد .

2 ) مسأله خوب چيست ، و يا مسأله علمي چه ويژگيهاي دارد ؟

بطور كلي مي توان گفت : « منظور از بيان مسأله ، طرح مسايل اجتماعي بزبان علمي است ، اين امر شامل:

• محدود كردن مسأله ،

• اثبات ضرورت مسأله و لوزوم انجام بررسي تجربي در مورد آن . پژوهشگر بايد بتواند مسأله را به گونه اي بيان كند كه اهميت آن را به اثبات برساند

• در شناسايي مسأله تحقيق ، پژوهشگر سعي برآن دارد تا شواهدي دال بر وجود مسأله عرضه كند به عبارت ديگر پژوهشگر زمينه اي را تصوير ميكند كه در آن مسأله مورد نظر رخ داده است ، در اين مرحله:

ويژگيهاي مسأله ، گستردگي و علل احتمالي بروز آن نيز شناسايي مي گردد .

بيان يك مسأله روشن ،دقيق و قابل بررسي شايد مشكل ترين مرحله تحقيق باشد . بيان خوب يك مسأله ، بر اطلاعات زير استوار است :

الف ) اهميت مسأله

ب ) تحديد مسأله در يك حوزه تخصصي

ج ) اطلاعات كلي درباره تحقيقات انجام شده

د ) چارچوبي براي ارايه نتايج تحقيق

ه ) مشكلات موجود در سازمان

و ) قلمروهاي مورد نظر مديريت براي بهبود

ز ) قلمروهاي نظري و مفهومي كه پژوهشگران قلمرو تحقيقات بنيادي بايد از طريق نمودها و عوارض آنها را مشخص تر و محدود تر كنند .

ح)تعريف تمامي متغيرهاي مرتبط اعم از متغيرهاي مفهومي يا عملياتيمسايل تحقيق ، مي توانند ‹ساختارمند› يا ‹ غير ساختارمند › باشند . بايد توجه داشت كه درجه ساختارمندي مسأله ، تابع برداشتي است كه از آنها مي شود

ويژگيها و چگونگي بيانيه مسأله تحقيق (پرسش آغازي): مجموعه صفاتي كه بايد در يك پرسش آغازي ( بيان مسأله )خوب جمع باشد عبارتند از :

2-1-1 واضح ، روشن ، محدود و بدون ابهام بودن

تغييرات در سبك مديريت چه نتايجي در زندگي كاركنان سازمان دارد ؟ اين پرسش:

بسيار گنگ است ،

معلوم نيست منظور از تغييرات چه نوع تغييراتي است ؟

منظور از ‹ زندگي كاركنان › چيست ؟ آيا منظور زندگي شغلي ، خانوادگي ، اجتماعي يا فرهنگي است ؟

آيا امكانات زندگي آنها مورد نظر است ؟

آيا كيفيت زندگي كاري آنان مطرح است ؟

آيا منظور از تغييرات در سبك ، سبك كليه مديران عالي و مياني است ؟ يا فقط مديران عالي ، يا مياني؟ و……بطورکلی يك پرسش آغازي خوب بايد:

‹ عملي› باشد ، يعني اينكه بتوان بر مبناي آن كاركرد و مخصوصاً بايد بتوان:

عناصر پاسخهايي را براي آن فراهم آورد

علل كاهش بهره وري در صنايع خودروسازي ايران چيست ؟

علي رغم اينكه برخي ابهامها مانند:

چه نوع بهروري؟ كل ؟ جزيي ؟ يا عوامل كل ؟ ، علل درون صنعتي يا برون صنعتي ؟ …. را مي توان درباره اين پرسش مطرح كرد ، اما اين پرسش تا حدودي دقيق و روشن است ، و مي توان مدعي شد كه اكثر افراد از آن معناي مشتركي را مي فهمند ، اما دامنه و فراگيري آن بسيار وسيع و تحديد نشده است .كرانه هاي مسأله ابعاد بسياري را در بر مي گيرد و در نهايت به:

نتايج كلي تر و غير كاربردي تري مي انجامد ، لذا:اين نكته اساسي را همواره بايد مد نظر داشت كه :

هرچه سئوال كلي تر باشد درنتيجه جوابهاي آن مبهم تر و غير كاربردي تر خواهد بود بنابر اين :

يك پرسش دقيق و روشن كار تحقيق را از همان ابتدا در چارچوبي تنگ و فاقد امكانات تصميم گيري محصور نمي كند

تا چه حدي افزايش مشاركت كاركنان در تصميم گيريهاي مديريتي به منظور افزايش توليد نه صرفاً به خاطر ارتقاء روحيه كاري و افزايش رضايت شغلي بر افزايش بهره وري و وجدان كاري تأثير دارد ؟

اين پرسش هم طولاني و هم مبهم است .

مفروضات آن متعدد و هدف آن مكرر است . به طوري كه نمي توان اولويت تحقيق را به درستي تشخيص داد ..

بطور خلاصه ، براي آنكه پرسش آغازي پردازش پذير باشد ، بايد آن را:

روشن، صريح و حتي المقدور كوتاه كرد

و بايد موضوعي را برگزيد كه محتاج راه حلي باشد كه از تحقيق به دست مي آيد .

تحقيقي كه در صدد حل مشكلات جامعه بشري باشد و در كوتاه مدت ، ميان مدت و يا درازمدت كاربردي نداشته باشد ، جز اتلاف وقت ، منابع مالي و انساني ثمره ديگري ندارد .

ويژگيها و چگونگي بيانيه مسأله تحقيق (پرسش آغازي): مجموعه صفاتي كه بايد در يك پرسش آغازي ( بيان مسأله )خوب جمع باشد عبارتند از :

2-1-1 واضح ، روشن ، محدود و بدون ابهام بودن

تغييرات در سبك مديريت چه نتايجي در زندگي كاركنان سازمان دارد ؟ اين پرسش:

بسيار گنگ است ،

معلوم نيست منظور از تغييرات چه نوع تغييراتي است ؟

منظور از ‹ زندگي كاركنان › چيست ؟ آيا منظور زندگي شغلي ، خانوادگي ، اجتماعي يا فرهنگي است ؟

آيا امكانات زندگي آنها مورد نظر است ؟

آيا كيفيت زندگي كاري آنان مطرح است ؟

آيا منظور از تغييرات در سبك ، سبك كليه مديران عالي و مياني است ؟ يا فقط مديران عالي ، يا مياني؟ و……بطورکلی يك پرسش آغازي خوب بايد:

‹ عملي› باشد ، يعني اينكه بتوان بر مبناي آن كاركرد و مخصوصاً بايد بتوان:

عناصر پاسخهايي را براي آن فراهم آورد

علل كاهش بهره وري در صنايع خودروسازي ايران چيست ؟

علي رغم اينكه برخي ابهامها مانند:

چه نوع بهروري؟ كل ؟ جزيي ؟ يا عوامل كل ؟ ، علل درون صنعتي يا برون صنعتي ؟ …. را مي توان درباره اين پرسش مطرح كرد ، اما اين پرسش تا حدودي دقيق و روشن است ، و مي توان مدعي شد كه اكثر افراد از آن معناي مشتركي را مي فهمند ، اما دامنه و فراگيري آن بسيار وسيع و تحديد نشده است .كرانه هاي مسأله ابعاد بسياري را در بر مي گيرد و در نهايت به:

نتايج كلي تر و غير كاربردي تري مي انجامد ، لذا:اين نكته اساسي را همواره بايد مد نظر داشت كه :

هرچه سئوال كلي تر باشد درنتيجه جوابهاي آن مبهم تر و غير كاربردي تر خواهد بود بنابر اين :

يك پرسش دقيق و روشن كار تحقيق را از همان ابتدا در چارچوبي تنگ و فاقد امكانات تصميم گيري محصور نمي كند

تا چه حدي افزايش مشاركت كاركنان در تصميم گيريهاي مديريتي به منظور افزايش توليد نه صرفاً به خاطر ارتقاء روحيه كاري و افزايش رضايت شغلي بر افزايش بهره وري و وجدان كاري تأثير دارد ؟

اين پرسش هم طولاني و هم مبهم است .

مفروضات آن متعدد و هدف آن مكرر است . به طوري كه نمي توان اولويت تحقيق را به درستي تشخيص داد ..

بطور خلاصه ، براي آنكه پرسش آغازي پردازش پذير باشد ، بايد آن را:

روشن، صريح و حتي المقدور كوتاه كرد

و بايد موضوعي را برگزيد كه محتاج راه حلي باشد كه از تحقيق به دست مي آيد .

تحقيقي كه در صدد حل مشكلات جامعه بشري باشد و در كوتاه مدت ، ميان مدت و يا درازمدت كاربردي نداشته باشد ، جز اتلاف وقت ، منابع مالي و انساني ثمره ديگري ندارد .

نویسنده: مدیریت

سعید خاتمی هستم.کارشناسی ارشد معماری این سایت رو افتتاح کردم تا کانونی باشه برای آشنایی با مهندسین و اساتید محترم معمار از جای جای ایران زمین.امیدوارم بتونم گام مفیدی در این راستا بردارم

یک دیدگاه برای “جزوه روش تحقیق معماری دوره ارشد”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *